Voldoende bewegen is belangrijk voor de fysieke en mentale gezondheid van ouderen. Voor kwetsbare ouderen is bewegen echter niet altijd vanzelfsprekend. Verminderde mobiliteit, chronische aandoeningen, cognitieve problemen of angst om te vallen kunnen de drempel verhogen. Juist daarom helpt het om bewegen niet alleen als afzonderlijke activiteit of therapiesessie te zien, maar als onderdeel van de dagelijkse zorg.
Door beweegmomenten af te stemmen op de mogelijkheden, interesses en belastbaarheid van cliënten, wordt bewegen toegankelijker. Dat kan variëren van wandelen, fietsen en functionele oefeningen tot bewegen op muziek, interactieve spellen of gezamenlijke activiteiten.
Hoe stimuleer je bewegen bij kwetsbare ouderen?
Bewegen stimuleren begint bij wat iemand nog wél kan. Een activiteit hoeft niet intensief of langdurig te zijn. Ook korte beweegmomenten gedurende de dag dragen bij aan een actievere leefomgeving.
Kijk daarbij niet alleen naar fysieke mogelijkheden, maar ook naar interesses en motivatie. De ene cliënt vindt het prettig om gericht te oefenen, terwijl een andere cliënt enthousiast wordt van muziek, een spel of fietsen door een herkenbare omgeving.
Variatie helpt om verschillende cliënten te bereiken. Naast wandelen en dagelijkse handelingen kunnen interactieve oefenvormen worden ingezet. Zo biedt SilverFit 3D oefeningen in verschillende spelomgevingen, combineert SilverFit Mile bewegen met virtuele fietsroutes en kan SilverFit Alois worden ingezet voor laagdrempelige activiteiten en activering.
Technologie is daarbij geen doel op zich, maar een van de middelen waaruit een zorgprofessional kan kiezen.
Hoe verhoog je de fysieke activiteit in een verpleeghuis?
Meer bewegen in een verpleeghuis vraagt om meer dan een beweegactiviteit op een vast moment in de week. Juist door beweging te verweven in de dagelijkse routine ontstaan meer beweegmomenten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- waar mogelijk zelf opstaan en verplaatsen;
- lopen naar gezamenlijke activiteiten;
- dagelijkse handelingen zoveel mogelijk zelf uitvoeren;
- korte beweegmomenten gedurende de dag;
- fietsen of wandelen;
- individuele oefeningen;
- gezamenlijke beweegactiviteiten.
Bewegen is daarmee niet uitsluitend het domein van de fysiotherapeut of bewegingsagoog. Ook verzorgenden, verpleegkundigen en activiteitenbegeleiders kunnen vanuit hun eigen rol bijdragen.
Voor organisaties betekent dit dat bewegen onderdeel moet worden van de dagelijkse werkwijze. Welke mogelijkheden zijn er op de afdeling? Welke cliënten hebben extra begeleiding nodig? Wie kan activiteiten aanbieden? En welke hulpmiddelen kunnen medewerkers daarbij ondersteunen?
Welke beweegactiviteiten zijn geschikt voor ouderen?
Er bestaat geen beweegactiviteit die voor iedere oudere geschikt is. Een goed beweegaanbod biedt daarom verschillende activiteiten en niveaus.
Denk aan wandelen, fietsen, balans- en krachtoefeningen, arm- en beenoefeningen, bewegen op muziek, functionele dagelijkse handelingen en interactieve beweegspellen.
Ook de uitgangspositie kan verschillen. Sommige cliënten kunnen staand oefenen, terwijl anderen beter vanuit een stoel of rolstoel bewegen. Voor cliënten met een beperkte mobiliteit kunnen oefeningen worden aangepast of kan motorondersteund bewegen een mogelijkheid zijn.
De belangrijkste vraag is daarom niet welke activiteit het beste is voor ouderen, maar welke activiteit past bij deze cliënt, op dit moment en met dit doel.
Hoe motiveer je ouderen om te oefenen?
Weten dat bewegen belangrijk is, betekent niet automatisch dat iemand gemotiveerd is om te oefenen. Zeker wanneer oefeningen veel herhaling vragen of bewegen inspannend is, kan de motivatie afnemen.
Een aantal elementen kan helpen:
- aansluiten bij persoonlijke interesses;
- haalbare doelen stellen;
- voldoende variatie bieden;
- vooruitgang zichtbaar maken;
- directe feedback geven;
- bewegen combineren met spel, muziek of herkenning;
- samen met anderen bewegen.
Interactieve technologie kan sommige van deze elementen combineren. Bij de ene cliënt werkt een oefening met directe visuele feedback goed. Een ander wordt gemotiveerd door virtueel door een bekende stad of streek te fietsen. Voor weer een ander werkt een gezamenlijke activiteit beter.
Daarom blijft persoonlijke aandacht belangrijk: motivatie verschilt per persoon.
Hoe organiseer je groepsgewijs bewegen?
Groepsgewijs bewegen combineert fysieke activiteit met sociale interactie en kan op verschillende manieren worden georganiseerd.
Begin met activiteiten waaraan deelnemers op verschillende niveaus kunnen meedoen. Een cliënt kan bijvoorbeeld vanuit een stoel deelnemen terwijl een ander dezelfde beweging staand uitvoert. Houd daarbij rekening met mobiliteit, cognitie, veiligheid en de benodigde begeleiding.
Een groepsmoment kan bestaan uit een gezamenlijke warming-up, eenvoudige oefeningen, een spel of beweegactiviteit en een rustige afsluiting. Ook interactieve activiteiten kunnen onderdeel zijn van een groep, waarbij cliënten samen bewegen, elkaar aanmoedigen of om de beurt deelnemen.
Bewegen als onderdeel van de dagelijkse ouderenzorg
Meer bewegen in de ouderenzorg vraagt uiteindelijk niet om één specifieke activiteit of technologie. Het vraagt om een omgeving waarin bewegen op verschillende momenten en niveaus mogelijk wordt gemaakt.
SilverFit 3D, SilverFit Mile en SilverFit Alois kunnen onderdeel zijn van zo’n breder beweegaanbod. Ze bieden verschillende vormen van bewegen en activering, zodat professionals kunnen kiezen wat aansluit bij de cliënt, het gewenste doel en het moment van de dag.
De basis blijft echter eenvoudig: kijk naar wat iemand kan, zoek naar wat iemand motiveert en maak bewegen onderdeel van de dagelijkse routine.
Bronvermelding:
- World Health Organization (WHO). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Genève: World Health Organization, 2020.
- Kenniscentrum Sport & Bewegen. Effecten van bewegen voor senioren. Utrecht: Kenniscentrum Sport & Bewegen, 2024.
- Zorg voor Beter / Vilans. Stappenplan ‘Bewegen in de ouderenzorg’. Praktisch stappenplan voor het structureel stimuleren en inbedden van bewegen binnen zorgorganisaties.



